Trẻ suy dinh dưỡng: Dấu hiệu nhận biết và giải pháp khắc phục
Tác giả: Minh Châu Văn
Trẻ suy dinh dưỡng là tình trạng cơ thể mất cân bằng dưỡng chất, dẫn đến chậm phát triển chiều cao và cân nặng so với độ tuổi. Để nhận biết chính xác tình trạng này, mẹ cần đối chiếu các chỉ số của con với bảng chuẩn của WHO thay vì chỉ quan sát bằng mắt thường. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các dấu hiệu đặc trưng, hướng dẫn mẹ cách đánh giá và gợi ý 4 nguyên tắc hỗ trợ phục hồi thể trạng cho bé ngay tại nhà.
Trẻ bị suy dinh dưỡng thường chán ăn. Ảnh: Magnific.
Suy dinh dưỡng ở trẻ em là gì?
Suy dinh dưỡng ở trẻ em là tình trạng cơ thể thiếu hụt, dư thừa hoặc mất cân bằng năng lượng và các dưỡng chất thiết yếu (protein, glucid, lipid, vitamin, khoáng chất). Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng này được chia thành 3 nhóm chính:
- Suy dinh dưỡng thể thiếu hụt: Gồm thể gầy còm (nhẹ cân so với chiều cao), thể thấp còi (thấp hơn so với tuổi) và thể thiếu cân (nhẹ cân so với tuổi).
- Suy dinh dưỡng liên quan đến thiếu hụt vi chất: Cơ thể trẻ nạp đủ lượng thức ăn nhưng lại thiếu các vitamin và khoáng chất quan trọng, hoặc gặp tình trạng dư thừa vi chất do bổ sung sai cách.
- Suy dinh dưỡng thừa cân, béo phì và các bệnh lý không lây nhiễm liên quan đến chế độ dinh dưỡng: Đây cũng là một dạng suy dinh dưỡng xảy ra khi trẻ nạp quá nhiều năng lượng nhưng ít vận động. Chế độ ăn kém khoa học làm tăng nguy cơ mắc bệnh lý chuyển hóa, khiến cơ thể mệt mỏi và kém hấp thu.
Dấu hiệu nhận biết trẻ suy dinh dưỡng
Ba mẹ có thể lưu ý một số biểu hiện thường gặp của bé:
- Cân nặng hoặc chiều cao tăng chậm, bé lâu không tăng cân.
- Bé gầy gò, tay chân nhỏ và ít cơ hơn so với trước.
- Ăn uống kém, thường xuyên biếng ăn hoặc nhanh no.
- Bé hay mệt mỏi, ít hoạt động, dễ cáu gắt hoặc quấy khóc.
- Chậm phát triển vận động so với các mốc phù hợp với độ tuổi.
- Da và tóc khô, tóc dễ gãy rụng.
- Dễ gặp các vấn đề tiêu hóa như tiêu chảy tái đi tái lại.
- Khó tập trung, khả năng học hỏi và vui chơi có thể bị ảnh hưởng.
Ba mẹ có thể đối chiếu thể trạng của con với bảng chiều cao, cân nặng của trẻ chuẩn WHO để theo dõi bé có đang phát triển phù hợp với độ tuổi hay không.
Bảng chiều cao cân nặng của trẻ từ 0-10 tuổi chuẩn WHO.
Hướng dẫn ba mẹ tự đánh giá tình trạng của bé
Bên cạnh quan sát các dấu hiệu trẻ bị suy dinh dưỡng, ba mẹ có thể tự đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bé yêu ngay tại nhà thông qua 2 bước chuẩn đơn giản sau:
Bước 1 - Cân và đo chiều cao chuẩn cho bé.
Bước 2 - Tra cứu Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và đọc kết quả:
- Con bình thường: Chỉ số chiều cao, cân nặng của con nằm trong phạm vi an toàn (từ mốc -2SD đến +2SD).
- Bé suy dinh dưỡng thể thiếu cân: Cân nặng theo tuổi của con thấp hơn mốc -2SD so với tuổi.
- Bé suy dinh dưỡng thể thấp còi: Chiều cao theo tuổi của con thấp hơn mốc -2SD so với tuổi.
- Bé suy dinh dưỡng thể gầy còm: Cân nặng theo chiều cao của con thấp hơn mốc -2SD.
- Bé suy dinh dưỡng thể thừa cân, béo phì: Cân nặng theo chiều cao của con vượt quá mốc +2SD.
4 giải pháp hỗ trợ phục hồi thể trạng cho trẻ suy dinh dưỡng tại nhà
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Thị Thu Hường (Trưởng Khoa Dinh dưỡng - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật), ba mẹ cần thường xuyên theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ để nhận biết sớm bất thường về cân nặng và chiều cao của trẻ. Ngay khi trẻ có dấu hiệu chững cân hoặc sụt cân, phụ huynh nên đưa con đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn kịp thời.
Đối với những trường hợp trẻ suy dinh dưỡng do các bệnh lý nền (như rối loạn tiêu hóa, nhiễm khuẩn hô hấp tái phát...), việc tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ là bắt buộc. Song song với đó, trong quá trình chăm sóc tại nhà, ba mẹ có thể áp dụng 4 giải pháp khoa học dưới đây để hỗ trợ con nhanh chóng khôi phục thể trạng:
1. Bổ sung sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt
Theo khuyến cáo, sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ. Đối với nhóm trẻ cần bổ sung thêm dinh dưỡng ngoài bữa ăn chính để cải thiện cân nặng, các dòng sản phẩm chứa năng lượng cao và hệ vi chất đầy đủ thường được ưu tiên lựa chọn.
Dựa trên bảng thành phần công bố, Nutifood GrowPLUS+ Đỏ là một trong những sản phẩm được thiết kế dành riêng cho trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi. Ứng dụng công thức FDI từ Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng Nutifood Thụy Điển, sản phẩm cung cấp các dữ kiện dinh dưỡng đáng chú ý:
- Chứa chất béo chuyển hóa nhanh MCT giúp cơ thể bé dễ dàng hấp thu và chuyển hóa năng lượng nhanh chóng, hỗ trợ con tăng cân tốt hơn.
- Kết hợp lysine, sắt và kẽm giúp đánh thức cảm giác thèm ăn để trẻ ăn ngon miệng hơn.
- Sở hữu bộ 3 canxi, vitamin D3 và kẽm có tác dụng tăng mật độ khoáng của xương, hỗ trợ phát triển chiều cao cho trẻ thấp còi.
- Bổ sung 2'-FL HMO nhập khẩu 100% từ châu Âu, cùng FOS và Inulin góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ngăn ngừa táo bón và giúp dưỡng chất được hấp thu hiệu quả hơn.
Sữa GrowPlus+ Đỏ phù hợp cho bé suy dinh dưỡng thấp còi.
Mẹ cần lưu ý sản phẩm dinh dưỡng bổ sung không thể thay thế hoàn toàn các bữa ăn chính trong ngày.
2. Bổ sung vi chất thiếu hụt theo chỉ định
Trẻ suy dinh dưỡng thường đi kèm tình trạng thiếu hụt một số vitamin và khoáng chất nhất định. Mẹ cần tham khảo ý kiến bác sĩ để bổ sung đúng nhóm chất trẻ đang cần. Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ uống các loại vitamin liều cao khi chưa có chỉ định y khoa.
3. Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh
Chế độ ăn đủ nhóm chất hỗ trợ cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng. Ảnh: Magnific - jcomp.
Một thực đơn cân bằng hàng ngày đóng vai trò duy trì đà tăng trưởng lâu dài. Mẹ cần đảm bảo các yếu tố:
- Bữa ăn của con đủ 4 nhóm chất chính (tinh bột, đạm, chất béo, vitamin)
- Tăng năng lượng khẩu phần bằng cách cho con ăn thức ăn đặc hơn và thêm dầu mỡ lành mạnh
- Chia nhỏ thành 5-6 bữa/ngày để con dễ hấp thu
- Bồi bổ tăng cường sau mỗi đợt ốm để con nhanh chóng lấy lại cân nặng đã mất.
4. Khuyến khích bé hoạt động thể chất
Việc lười vận động khiến trẻ không tiêu hao năng lượng, gây cảm giác no giả và biếng ăn. Do đó, mẹ nên khuyến khích con tham gia các hoạt động thể chất để tiêu thụ năng lượng, từ đó kích thích sự thèm ăn tự nhiên, cải thiện hệ tiêu hóa, tăng sức đề kháng và hỗ trợ cơ thể trẻ suy dinh dưỡng nhanh chóng phục hồi thể chất.
Câu hỏi thường gặp về tình trạng suy dinh dưỡng của bé
1. Suy dinh dưỡng kéo dài có nguy hiểm không?
Suy dinh dưỡng kéo dài trực tiếp làm suy giảm hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng. Tình trạng này tạo ra một vòng lặp: ốm vặt - biếng ăn - kém hấp thu. Về lâu dài, trẻ có thể đối mặt với nguy cơ thiếu máu, muộn các mốc phát triển thể chất và giảm khả năng tập trung, tiếp thu bài vở.
2. Trẻ suy dinh dưỡng nên ăn gì để cải thiện cân nặng?
Thực đơn của trẻ cần sự đa dạng, tập trung vào các thực phẩm giàu đạm, chất béo lành mạnh và năng lượng cao. Mẹ nên ưu tiên thịt, cá, trứng, các chế phẩm từ sữa, bơ thực vật và các loại hạt dinh dưỡng.
3. Khi nào cần đưa trẻ đi khám dinh dưỡng?
Mẹ cần đặt lịch khám chuyên khoa ngay khi nhận thấy con có các dấu hiệu: chững cân kéo dài, cơ thể mất cân đối (quá thấp còi hoặc béo phì), biếng ăn dai dẳng, da nhợt nhạt, tóc rụng nhiều và thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa.
Tóm lại, trẻ suy dinh dưỡng cần được nhận biết và cải thiện sớm để hạn chế ảnh hưởng đến quá trình tăng trưởng và phát triển. Bên cạnh theo dõi cân nặng, chiều cao, ba mẹ cần xây dựng chế độ ăn đa dạng, bổ sung dưỡng chất phù hợp và lựa chọn sữa dinh dưỡng khi cần thiết.
Ba mẹ có thể tìm mua sữa GrowPLUS+ Suy Dinh Dưỡng (Đỏ) chính hãng cho bé tại hệ thống hơn 1.000+ cửa hàng Con Cưng hoặc đặt hàng trên website concung.com và App Con Cưng để để được giao sữa nhanh trong 1-2 giờ.
